Over de campagne »
Achtergronden »
Activiteiten »
Statements »
Verhalen »
Lokale initiatieven »
Bronnen »
Links »
Aftellen tot het pardon    
 
Achtergronden
Aftellen tot het pardon wil de aandacht vestigen op de problematiek waarmee asielzoekers worden geconfronteerd die onder de oude vreemdelingenwet van voor april 2001 naar Nederland kwamen. Wij nodigen deze asielzoekers en mensen die ze helpen uit om vooruit te kijken naar het pardon dat er in de komende jaren toch een keer moet gaan komen. Hieronder een kort overzicht van de geschiedenis van deze groep asielzoekers en de factoren die tot de huidige onhoudbare situatie hebben geleid.

De ‘26.000’
In 2003 becijferde minister Verdonk dat er nog 26.000 mensen in de opvang zaten die onder de oude wet asiel aanvroegen. Ze ging ervan uit dat het grootste deel van deze groep uitgeprocedeerd zou raken. Samen met de meerderheid van de Tweede kamer besloot zij dat deze mensen moesten terugkeren, ongeacht de tijd die zij in Nederland hadden doorgebracht. Een uitzondering werd er gemaakt voor mensen die na vijf jaar nog geen antwoord hadden ontvangen op de eerste asielaanvraag. Dit waren er ruim 2000. Daarnaast verleende de minister ook aan enkele honderden asielzoekers die als ‘schrijnend’ werden beoordeeld een verblijfsvergunning.

Intussen zijn ongeveer 17.000 van de 26.000 dossiers behandeld. Een flink deel van de mensen (45 %) bleek alsnog in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning, het overgrote deel op juridische gronden. Ongeveer 20 % keerde daadwerkelijk terug, gedwongen of ’vrijwillig’. Het grootste deel van de overgebleven ‘oudewetters’ verblijft echter nog altijd in Nederland. Zonder recht op basisvoorzieningen.

Sommigen onttrekken zich aan het ‘Project Terugkeer’, anderen worden door de overheid op straat gezet, of uit een asielzoekerscentrum of uit een gevangenis aan het eind van het ‘terugkeertraject’ omdat de rechter besliste dat vreemdelingendetentie toch niet gerechtvaardigd was. Deze mensen worden administratief verwijderd en staan dan te boek als MOB (Met Onbekende Bestemming vertrokken).
Een aanzienlijk deel van deze groep is bij de gemeenten overigens nog volop in beeld. Duizenden mensen verblijven bij noodopvangorganisaties die deels door gemeenten zijn opgezet en worden gefinancierd of worden gerund door particuliere hulporganisaties of kerken.

Andere ‘oudewetters’ zonder status
Naast de 26.000 zijn er nog andere ‘oudewetters’ die op dit moment in de knel zitten. Nogal wat mensen hadden ooit een ‘verblijfsvergunning voor bepaalde tijd’ die later werd ingetrokken. Omdat de Nederlandse overheid vond dat de situatie in de landen van herkomst dusdanig verbeterd was dat ze geen bescherming meer nodig hadden. Degenen die al op straat stonden toen de minister haar telling uitvoerde, werden niet meegeteld bij de 26.000. Ook nu tellen deze mensen niet mee.

Afschrikking boven alles
De belangen en rechten van lang in Nederland verblijvende asielzoekers worden stelselmatig genegeerd. Velen waren al jaren in procedure toen de nieuwe wet van kracht werd. Vanaf dat moment gaf de IND, die eindelijk eens zijn termijnen wilde halen, voorrang aan de nieuwe gevallen. Het gevolg is dat de IND nog steeds bezig is de achterstand weg te werken die onder de oude vreemdelingenwet was ontstaan. Vandaar dat er in de opvangcentra mensen te vinden zijn die al meer dan tien jaar in onzekerheid leven omdat ze nog wachten op een definitief besluit in hun procedure. De overheid wil echter geen verantwoordelijkheid nemen voor het falen van haar eigen uitvoeringsinstanties.
Sterker nog, een wetsartikel dat asielzoekers recht gaf op een status wanneer de overheid bij de behandeling van een asielverzoek termijnen overschreed, werd door de huidige regering afgeschaft.

De rechten van kinderen, verankerd in het Internationale Kinderrechtenverdrag, worden bij de uitvoering van het Nederlandse asielbeleid met voeten getreden. Terwijl hun belangen juist voorop zouden moeten staan bij alle beslissingen die de Staat voor deze kinderen neemt.
De VN Commissie voor de Rechten van het Kind en de Raad van Europa hebben de Nederlandse regering al gekapitteld wegens het schenden van de kinderrechten. De behandeling van lang in Nederland verblijvende kinderen van asielzoekers en alleenstaande minderjarige asielzoekers is niet in overeenstemming met internationale normen. Toch weigert de overheid tot nu toe om het beleid aan te passen.

Daarnaast zien we dat aan mensen die worden gedwongen ‘mee te werken aan terugkeer’ volstrekt absurde eisen worden gesteld. Overheden in de landen van herkomst zijn vaak niet bereid hun onderdanen terug te nemen, zeker als het om onderdanen gaat die tot onwelkome minderheden behoren. Toch gaat de Nederlandse overheid ervan uit dat iedereen die terug wil ook terug kan. Wie er niet in slaagt de benodigde papieren voor terugkeer te regelen, wordt gebrek aan medewerking verweten. Vaak worden deze mensen opgesloten of zonder pardon op straat gezet.

‘Oudewetters’ hebben te maken met een zeer restrictief asielbeleid. In de loop der jaren heeft Nederland de criteria die gehanteerd worden bij de toetsing van asielverzoeken sterk aangescherpt. Onder de criticasters van het Nederlandse vluchtelingenbeleid bevindt zich de internationale mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch die zowel het asielbeleid als het uitzettingsbeleid scherp veroordeelt en verklaart dat Nederland in strijd handelt met de mensenrechten. Nederland heeft een lijst met zogeheten ‘veilige landen’ opgesteld waarop bijna alle landen van de wereld staan. Het gevolg is dat je wel heel veel bewijzen mee moet brengen voordat je de IND of rechtbank ervan kunt overtuigen dat je echt bescherming nodig hebt. Als je het na tien jaar oneens bent met de beslissing van de rechter, sta je heel zwak. Het gegeven dat er na zoveel jaren vaak niets meer is voor jou om naar terug te keren, geldt dan ook niet als een valide argument.

Ten gevolge van de jarenlange onzekerheid en buitengewoon zware leefomstandigheden zijn veel ‘oudewetters’ er lichamelijk en geestelijk slecht aan toe. Echter, de kansen om via een reguliere procedure een verblijfsvergunning op medische gronden te krijgen, zijn de laatste jaren sterk beperkt. Er zijn allerlei formele, inhoudelijke en financiële drempels opgeworpen.

Jarenlang is er met de ‘oudewetters’ gesold. Telkens opnieuw worden ze in situaties gebracht waaruit geen uitweg lijkt te zijn. Kennelijk gebruikt de Nederlandse overheid deze groep om een voorbeeld te stellen met een afschrikkende werking zodat nieuwe potentiële vluchtelingen zich wel twee keer zullen bedenken voor ze in Nederland asiel aanvragen. Wij vinden dat onacceptabel. Daarnaast miskent men de rol die de overheid zelf heeft gespeeld bij het creëren en laten voortduren van de problemen van deze asielzoekers.

Verzet tegen het beleid
De behandeling van ‘oudewetters’ leidde al tot veel protesten. Op lokaal niveau hebben velen, van scholieren tot burgemeesters, zich verzet tegen de uitzetting van individuen en gezinnen.
Landelijke acties als ‘Een humaan bestaan’, ‘Pardon voor de verloren jaren’, ‘Een royaal gebaar’ en ‘26.000 gezichten’ onderstreepten de noodzaak van een pardonregeling. Politieke partijen hebben aangedrongen op een meer clemente behandeling van de ‘oudewetters’, waaronder zelfs regeringspartijen. Ondertussen is echter duidelijk geworden dat er van dit kabinet geen oplossing verwacht hoeft te worden. Gelukkig lijkt het erop dat de kansen keren met de nieuwe parlementsverkiezingen in zicht.

Vooruitzien naar 2007
Volgens peilingen van de laatste maanden krijgen partijen die voor een pardon zijn een meerderheid in de Tweede Kamer wanneer er nu verkiezingen worden gehouden.

De PvdA, die volgens die peilingen de grootste partij wordt en dus mogelijk het initiatief krijgt bij de vorming van een nieuw kabinet, heeft in een motie verklaard een pardon voor alle ‘oudewetters’ tot inzet te maken bij onderhandelingen over een nieuw regeerakkoord. De motie kwam tot stand in overleg met de initiatiefnemers van ‘Aftellen tot het pardon’. In een brief drongen zij aan op duidelijkheid over de criteria voor een pardonregeling, om zo te kunnen beoordelen welke asielzoekers kans maken op een verblijfsvergunning en daarom geholpen moeten worden om in Nederland te blijven tot het pardon een feit is.

Wat er nu nodig is
Aangezien een pardonregeling in de nabije toekomst met de dag waarschijnlijker wordt, ligt het voor de hand dat de ‘oudewetters’ nu al behandeld worden als mensen voor wie er perspectief is in Nederland. Maar dat gebeurt lang niet altijd. Tal van noodopvangorganisaties geven alleen onderdak en ondersteuning aan mensen die op grond van het huidige beleid kans maken op een verblijfsvergunning. Dat betekent dat een groot deel van de duizenden lang in Nederland verblijvende asielzoekers die al uitgeprocedeerd zijn of dat in 2006 raken, het zonder vangnet moet stellen. Deze mensen zijn aan het eind van hun Latijn.

Aftellen tot het pardon roept burgers, organisaties, politieke partijen en gemeentebesturen op om deze mensen nu niet te laten vallen.
In verschillende plaatsen zijn al speciale initiatieven opgezet om ‘oudewetters’ te helpen overleven tot de volgende kabinetsperiode. In sommige gevallen geven burgers asielzoekers zelfs een voorschot op dat pardon. Deze voorbeelden verdienen navolging. Onder lokale initiatieven vindt u informatie over de opzet van deze projecten.

Manifestaties
Onder de noemer ‘Aftellen tot het pardon’ zullen er elke drie maanden manifestaties worden georganiseerd, elke keer in een andere gemeente. De deelnemers maken zichtbaar dat ze uitzien naar een pardon. Deze manifestaties kunnen een bijdrage leveren aan het ontstaan van een beweging van burgers die om de ‘oudewetters’ heen gaan staan. Die moet ervoor zorgen dat het pardon uiteindelijk politiek en praktisch onontkoombaar wordt.


aftellentothetpardon.nl   |info@aftellentothetpardon.nl   |   contact